Ruth Wynn Owen – N. M. Thomas

Ruth Wynn Owen 1915 – 1992 Mewn cyfweliad ym mhapur newydd yr Independent yn Iwerddon yn 2017 cyfeiriodd yr actor byd-enwog Patrick Stewart at wersi actio a gafodd fel bachgen ifanc gan actores o’r enw Ruth Wynn Owen.  Nododd hefyd fod yna ddyn ifanc arall yn mynychu’r un gwersi sef yr enwog Brian Blessed. Cyfeirir ati yn aml fel actores Gymreig. Ganwyd Ruth ar 20fed Ionawr  1915...
Ruby Loftus

Ruby Loftus – N. M. Thomas

Un o ddarluniau mwyaf eiconig propaganda Prydain yn ystod yr Ail Ryfel Byd yw portread o’r enw Ruby Loftus Screwing a Breech Ring gan yr arlunydd Laura Knight. Daw’r llun o’r ffatri Royal Ordnance yn Corporation Road, Casnewydd lle treuliodd Laura Knight dair wythnos yn darlunio Ruby. Ganwyd Ruby Loftus yn Llanhilleth ac roedd yn byw gyda’i thad, Harold, a’i mam, Martha.  Symudodd...

Clare Deniz – N. M. Thomas

Clara Ethel Deniz (1911 – 2002) Roedd Clara, neu Clare Deniz yn un o’r ychydig gerddorion du o Gymru oedd ar y sîn yn Llundain yn y tridegau. Pianydd oedd hi a pherfformiodd gyda rhai o enwau mawr y cyfnod, gan gynnwys Fela Sawale, Happy Blake a Leslie Hutchinson. Fe’i ganwyd yn Grangetown, Caerdydd ar y 30 Medi 1911. Morwr o Barbados oedd ei thad, Frederick Wason, a daeth ei mam, Bessie,...

Norah Dunphy – E. Lois

Norah Dunphy oedd y fenyw gyntaf i dderbyn gradd ‘Bachelor of Architecture’ ym Mhrydain. Roedd hi’n dod o Landudno yn wreiddiol, a mynychodd Ysgol John Bright yno. Wedi iddi adael yr ysgol, astudiodd hi bensaernïaeth ym Mhrifysgol Lerpwl o dan diwtoriaeth Professor Charles Reilly. Graddiodd hi yn 1926 â gradd mewn pensaernïaeth, yn ogystal â thystysgrif dosbarth-cyntaf mewn Dylunio...

Brenda Chamberlain

Llenor, bardd, ac arlunydd oedd Brenda Chamberlain a aned ar 17 Mawrth 1912 ym Mangor. Ers pan oedd yn blentyn, gwyddai mai bod yn artist oedd ei bwriad ym mywyd, ac aeth i astudio celf yn y Royal Academy of Arts yn Llundain. Dychwelodd wedyn i fyw yn Llanllechid, gan sefydlu gwasg fechan, Caseg Press, gyda’i gŵr, John Petts, lle’r oeddent yn argraffu cyfresi o gerddi darluniedig mewn...

Angharad Rees – E. Lois

Ganwyd Angharad Mary Rees ar y 16eg o Orffennaf 1944, yn Ysbyty Redhill yn Middlesex. Roedd hi’n ferch i’r seicolegydd Cymreig Linford Rees, a’i wraig Catherine Thomas. Pan oedd hi’n 2 mlwydd oed, symudodd y teulu i Gaerdydd. Mynychodd yr ysgol annibynol yn Commonweal Lodge, ac yna’r Sorbonne ym Mharis. Yna mynychodd Coleg Drama Rose Bruford yng Nghaint. Astudiodd ym...

Dorothy Squires – E. Lois

Ganwyd Edna May Squires ar y 25ain o Fawrth 1915, mewn carafán garnifal ym Mhontyberem.  Dechreuodd ganu’n broffesiynol pan oedd yn 16, a gweithio mewn ffatri tun.  Symudodd i Lundain i weithio fel nyrs pan oedd yn 18, ac yn ystod y cyfnod hwnnw dechreuodd hi weithio yn y Burlington Club. Yn ystod ei chyfnod o weithio yno, cyfarfu â Charles Kunz, y pianydd Americanaidd, ac...

Annie Powell – E. Lois

Ganwyd Annie Powell yn mis Medi 1906, yn y Rhondda. Derbyniodd ei haddysg yn Ysgol Ramadeg Pentre. Datblygodd ei diddordeb mewn gwleidyddiaeth yn ystod ei chyfnod yng Ngholeg Hyfforddi Glamorgan yn yr 1920au. Hyfforddodd fel athrawes yn ystod cyfnod y Streic yn 1926, a phan gychwynnodd ddysgu yn Nhrebanog, gwelodd raddfa’r dlodi oedd yno. Ymunodd â’r Blaid Lafur, ond roedd...

Jane Arden – E. Lois

Roedd Jane Arden yn actores a chynhyrchydd ffilm Cymreig. Cafodd ein geni’n Norah Patricia Morris i deulu oedd yn byw yn 47 Twmpath Road ym Mhontypŵl, ar y 29ain o Hydref 1927. Roedd hi’n nith i’r cantor Parry Jones. Astudiodd actio yn yr Academi Frenhinol, yn Llundain, cyn cychwyn ei gyrfa ar y teledu ac yn y sinema yn y 1940au hwyr. Bu’n actio mewn addasiad teledu...

Peg Entwistle – E. Lois

Actores y Llwyfan a’r Sgrin ac Ysbrydoliaeth Bette Davies Ganwyd Millicent Lilian “Peg” Entwistle ym Mhort Talbot ar y 5ed o Chwefror 1908. Roedd ei rhieni o Loegr, a threuliodd ei bywyd cynnar yn byw yng ngorllewin Kensington, yn Llundain.  Wedi marwolaeth ei mam, symudodd Peg gyda’i thad i America, a oedd yn actor mewn sioeau yn Cincinnati, Ohio, ac Efrog Newydd. Yn mis Rhagfyr...